Bakso: Béda antara owahan

27 bèt wis dibusak ,  4 taun kepungkur
c
busak cithakan, per Special:Diff/1146451; panggantèn kosmètik
c (→‎Sajarah: dheweke, dhéwéké, deweke -> dhèwèké using AWB)
c (busak cithakan, per Special:Diff/1146451; panggantèn kosmètik)
[[Gambar:Indonésian travelling meatball vendor on bike.jpg|right|thumb|Pedagang Bakso keliling.]]
[[Gambar:Baso Malang Karapitan.JPG|right|thumb|Bakso Malang.]]
'''Bakso''' utawa '''baxo'''<ref>Cara panulisan sing kerep ditemoni ing tlatah [[Semarang]]</ref> iku panganan [[Indonésia]]. Bakso iku rupané awujud daging sing dicampur glepung kanji sithik lan dibentuk bundher-bundher.<ref name="internet1">{{id}}[http://basonesia.t35.com/ Bakso] (diaksès tanggal 13 Maret 2011)</ref>
== Sajarah ==
Bakso iku asalé saka basa [[China]] kang kasusun saka rong tembung, ya iku ''bak'' lan ''so''.<ref name="internet1" />
Bak tegesé daging [[babi]], déné so tegesé [[mi]] lan [[sop]].<ref name="internet1" />
Ing [[Indonésia]] dhéwé daging [[babi]] diganti nganggo daging [[sapi]], nanging tetep diarani ''bak''.<ref name="internet1" />
Crita ngenani bakso ana wiwit [[abad 17]], nalika pungkasané [[Dinasti Ming]].<ref name="internet2">{{id}}[http://jurnalartikel.com/sejarah-bakso.html Sejarah Bakso] (dipunundhuh 13 Maret 2011)</ref>
Ing sawijining désa ing [[Fuzhou]] ana priya jenengé [[Meng Bo]] kang banget ngabekti mring ibuné.<ref name="internet2" /> Nalika ibuné tuwa, dhèwèké nggawé daging giling kang digodhog kanggo ibuné amarga ibuné seneng dhahar [[daging]].<ref name="internet2" /> Bakso iki rasané jebul énak lan tangga teparoné padha ngerti banjur njaluk tulung supaya diajari nggawé.<ref name="internet2" /> Wiwit saka iku bakso kawentar tekan ngendi-endi.<ref name="internet2" />.
 
== Jinis ==
Bakso umumé digawé saka daging lan uga ana kang diisi daging kang wis dialusaké.<ref name="internet3"/> Ananging saliyané iku ana uga bakso kang diisi [[lombok]] [[rawit]].<ref name="internet3"/> Bakso iki diarani bakso mercon.<ref name="internet3"/> Diarani [[bakso mercon]] amarga rasané kang pedes amarga lombok rawit.<ref name="internet3"/> Ana uga bakso [[coklat]], ya iku bakso kang diisi coklat.<ref name="internet3"/> Saliyané iku ana uga [[bakso buah]], bakso buah ya iku bakso kang diisi buah, kayata [[nanas]], [[stroberi]], [[tomat]].<ref name="internet3"/> Kéju uga bisa dadi isi bakso, biyasané diarani bakso [[kéju]].<ref name="internet3"/>
Supaya rasané bisa nyampur, buah kang wis dikethok kothak cilik-cilik bisa disisipaké ing bakso kang satengah mateng.<ref name="internet3"/> Bakso banjur digodhog manèh nganti mateng.<ref name="internet3">{{id}}[http://berita.liputan6.com/laladan/201001/260180/Bakso.Rasa.Buah.ala.Yogyakarta http://berita.liputan6.com/](dipunundhuh tanggal 9 Mei 2011)</ref>
 
== Bentuk ==
* [[Bakso bunder]]<ref name="internet1"/>
* [[Bakso kotak]]<ref name="internet1"/>
Bakso kotak ya iku bakso kang bentuké kotak utawa ''persegi empat''.<ref name="internet4"/> Bakso kotak bahané kaya bakso bunder biyasa, ananging bentuké digawé kotak.<ref name="internet4">{{id}}[http://www.republika.co.id/berita/gaya-hidup/kuliner/11/01/16/158870-bakso-kotak-terinspirasi-program-komputer http://www.republika.co.id/](dipunundhuh tanggal 9 Mei 2011)</ref>
Bakso kothak idéné éntuk saka program komputer kang diarani [[Auto-Cad]].<ref name="internet4"/> Yèn bakso bunder digawé bunder-bunder nganggo tangan, bakso [[coklat]] dibentuk nganggo cithakan dhéwé.<ref name="internet4"/> Bakso kothak nduwèni ukuran kurang luwih [[5]]x[[2]]x[[2]] [[cm]].<ref name="internet4"/>
* [[Bakso gepeng]]<ref name="internet1"/>
 
=== Bakso ing nagara-nagara liya ===
Bakso utawa dikenal nganggo jeneng ''meatball'' nduwé jeneng lan cara anggoné nyuguhaké kang séjé ing saben-saben nagara.<ref name="internet1" />
# [[Indonésia]]. Bakso padatan disuguhaké ing wadhah mangkok kaya sup, nganggo [[mi]], [[tahu]], [[endhog]], ''siomay''.<ref name="internet1" />
# Ing [[Afganistan]], bakso dianggo minangka panganan tradhisional karo sop gawéyan omah.<ref name="internet1" />
# [[Albania]]. Bakso iku digoréng (Qofte të fërguara).<ref name="internet1" />
# [[Belgia]]. Bakso diarani ''ballekes'' utawa ''bouletten'' ing [[Flanders]] lan [[Brussels]], lan ''boulettes'' utawa ''boulets'' ing ''Wallonia''.<ref name="internet1" /> Padatan disuguhaké karo [[saos]] [[tomat]] utawa saos [[sambel]], lan [[kenthang]] [[goréng]], [[krokèt]] kenthang (kenthang croquettes) utawa kenthang kukus (steamed potatoes).
# [[Portugal]] lan [[Brazil]]. Bakso diarani ''almôndegas'' lan padatan digoreng lan disuguhaké bebarengan karo [[spaghetti]].<ref name="internet1" />
# [[China]]. Bakso kang paling kerep digawé iku saka daging babi lan padatan digodhog (kadhang ditambahi kecap).<ref name="internet1" />
# [[Denmark]]. Bakso dikenal kanthi jeneng ''frikadeller'' lan padatan digorèng, digawé saka daging [[sapi]], [[babi]], [[bawang]], [[endhog]], [[uyah]], lan [[mrica]] dibentuk kaya [[bal]].<ref name="internet1" />
# [[Jerman]]. Bakso diarani ''Frikadellen'' utawa ''Fleischpflanzerl'' utawa ''Fleischküchle''.<ref name="internet1" /> Kang paling misuwur ya iku bakso [[Jerman]] ''Königsberger Klopse'' kang isiné [[anchovy]] utawa gerèh lan dipangan nganggo [[saos]] caper.<ref name="internet1" />
# [[Austria]]. Bakso gorèng diarani ''Fleischlaibchen'' utawa ''Fleischlaberl''.<ref name="internet1" />
 
== Bahan nggawé bakso ==
Bakso bisa digawé saka bahan-bahan kayata daging sapi, [[iwak]] (iwak kang dagingé putih kayata [[tengiri]], [[kakap]], [[kerapu]], [[tuna]], utawa [[iwak gabus]]), [[urang]], unus (nus), lan iwak pitik.<ref name="internet5">{{id}}[http://bos.fkip.uns.ac.id/pub/ono/pendidikan/materi-kejuruan/pertanian/teknologi-hasil-pertanian-dan-perikanan/pengolahan_bakso_ikan.pdf http://bos.fkip.uns.ac.id/](dipunundhuh tanggal 9 Mei 2011)</ref>
Jenengé bakso biyasané padha kaya daging kang dadi bahané.<ref name="internet5"/> Umpamané bakso kang digawé saka iwak, diarani bakso iwak, bakso kang digawé saka sapi diarani bakso sapi, bakso kang diiséni buah, diarani bakso buah, lan liya-liyané.<ref name="internet5"/>
 
== Kaséhatan ==
Yen nggawé bakso ana uga kang dicampur karo [[boraks]] utawa [[bleng]].<ref name="internet6"/> Gunané kanggo nggawé bakso luwih kenyal kaya daging lan luwih awét.<ref name="internet6">{{id}}[http://www.suaramerdeka.com/harian/0709/03/ragam05.htm Boraks Ada dalam Makanan Kita, Suara Merdeka http://www.suaramerdeka.com/](dipunundhuh tanggal 9 Mei 2011)</ref> Iki ndadekake bakso tau dianggep panganan kang kurang aman karo [[BPOM]].<ref name="internet6"/> BPOM ngélingaké yèn ngonsumsi jajanan kang ngandhut boraks kang akèh nganti [[5]] nganti [[10]] [[taun]] bisa ningkataké resiko [[penyakit]] [[kanker]] ''hati''.<ref name="internet7">{{id}}[cite web|url=http://www.suaramerdeka.com/English/index.php?page=infodtl&InfoID=8&dtl=1|title=Watch Out For The Food We Consume|last=Staff writer|year=2006|publisher=Directorate of Consumer Protection, Jakarta, Indonésia|accessdate=2009-02-10 http://www.suaramerdeka.com/](dipunundhuh tanggal 9 Mei)</ref> Mulané bakso kang didol ing pasar tradisional lan pasar swalayan diwajibké bébas boraks.<ref name="internet7"/>
 
== Galeri ==
</gallery>
 
== Cathetan suku ==
{{reflist}}
 
11.296

besutan