Bètléhem: Béda antara owahan

15 bèt wis ditambahake ,  2 taun kepungkur
éjaan, replaced: raja → ratu (2), pusat → punjer, kadadéyan → kadadéan, jroning → sajeroning (4), industri → indhustri, gua → guwa (2)
(éjaan, replaced: greja → gréja)
(éjaan, replaced: raja → ratu (2), pusat → punjer, kadadéyan → kadadéan, jroning → sajeroning (4), industri → indhustri, gua → guwa (2))
[[Gambar:Nativity Church.jpg|thumb|right|350px|Greja Kalahiran, sawijining wangunan wigati ing Betlehem]]
 
'''Betlehem''' ([[basa Arab|Arab]] '''بيت لحم'' '''Bayt Laḥm'' "omah daging"; [[basa Ibrani|Ibrani Standar]] '''בית לחם''' "omah roti", '''Bet léḥem''' / '''Bet láḥem'''; [[basa Ibrani Tiberias|Ibrani Tiberias]] '''Bêṯ léḥem''' / ''' Bêṯ lāḥem''') ([[basa Yunani|Yunani]]: '''Βηθλεέμ''') ([[basa Latin|Latin]]: '''Bethleem''') iku [[kutha]] [[Palestina]] ing [[Gisik Kulon]] lan minangka pusatpunjer budaya Palestina lan industriindhustri pariwisata. Padunungé watara 29.019 jiwa ([[2005]]).<ref name="wg">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gpro&lng=en&dat=32&geo=-176&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=&geo=438177521|title=World Gazetteer|archiveurl=http://archive.is/zGMqr|archivedate=2013-01-05}}</ref>
 
Kutha iki duwé teges wigati tumrap umat [[Kristen]] amarga dipercaya minangka panggonan kalairan [[Yesus saka Nazaret]]. [[Kuburan Rahel]] kang wigati jroningsajeroning [[Judaisme|agama Yahudi]] dumunung ing pinggiran kutha iki. Betlehem uga minangka panggonan kanggoné komunitas [[Kristen Palestina]] paling gedhé ing Timur Tengah. Kutha iki dumunung watara 10&nbsp;km kidulé kutha [[Yerusalem]], kanthi elevasi udakara 765m (2.510 kaki) saka lumahing segara. [[Kutha raya]] Betlehem uga nyakup kutha cilik [[Beit Jala]] lan [[Beit Sahour]].
 
[[Greja Kalahiran]], diwangun déning [[Konstantin Agung]] (330), ngadeg ing tengahing kutha Betlehem, sadhuwuré guaguwa kang jroningsajeroning basa Inggris diarani ''Holy Crypt'', lan kang miturut tradisi Kristen minangka panggonan Yesus dilahiraké. Iki minangka gréja Kristen paling tuwa ing donya. Cedhak saka kono dumunung sawijining guaguwa liya, kang miturut carita [[Hieronimus]], bapak Latin, ngentèkaké mangsa telung puluh taun uripé nerjemahké Alkitab saka basa Yunani menyang [[basa Latin]] (delengen [[Vulgata]]).
 
Ing Betlehem ana [[Universitas Betlehem]] [http://www.bethlehem.edu], sawijining lembaga pendhidhikan gedhé [[Katulik Roma]] kang diadegaké kanthi arahan [[Takhta Suci|Vatikan]].
== Sajarah ==
=== Alkitab ===
Kutha iki dumunung ing "laladan perbukitan" saka [[Kerajaan Yehuda|Yehuda]], kang wiwitané dijenengké ''[[Efrata]]'' (Purwaning Dumadi 35:16, 19; 48:7; Rut 4:11). Laladan iki uga diarani ''Betlehem Efrata'' (Mikha 5:2), ''Betlehem-Yehuda'' (1 Samuel 17:12), lan "kutha [[Daud]]" (Lukas 2:4). Kutha iki pisanan dicathet jroningsajeroning Kitab Suci minangka panggonan [[Rahel]] séda lan disarèkaké "ing dalan", persis sa-loré kutha iku (Purwaning Dumadi 48:7). Lembah ing sisih wètan ya iku panggonan kadadéyankadadéan carita [[Rut]] wong [[Moab]]. Iki arupa ladang-ladang panggonan panèn gandum, lan dalan kang ditempuh nalika dhèwèké lan [[Naomi]] bali menyang kutha.
 
==== Kuthaa Daud ====
kang paling wigati, Betlehem iku papan panggonan kalahiran [[Daud]], rajaratu kaloro Israèl. Kutha iki uga minangka papan dhèwèké diurapi dadi rajaratu déning [[Samuel]] (1 Samuel 16:4-13). Saka sumur Betlehem iki telu saka pahlawanné nggawa banyu kanthi wani ngorbanaké nyawa, nalika Daud ana jroningsajeroning guwa [[Adulam]] (2 Samuel 23:13-17).
<!--
====Panggonan kalahiran Yesus ====
348.872

besutan