Piyul: Béda antara owahan

4 bèt wis dibusak ,  3 taun kepungkur
éjaan, replaced: biyasané → lumrahé (4), werna → warna (8)
(éjaan, replaced: Umumé → Lumrahé, modhèrn → modhèren (3))
(éjaan, replaced: biyasané → lumrahé (4), werna → warna (8))
|title=The NPR Classical Music Companion: Terms and Concepts from A to Z
|last=Hoffman|first=Miles|publisher=[[Chicago Symphony Orchestra]]|accessdate=2008-09-26
}}</ref> Ana telung wernawarna piranti musik kang dianggep dadi bibite piyul, ya iku ''rebec'', ''vielle'' (piyul abad [[Renaisans]]), lan ''lira da braccio''. Salah siji carita perkara piyul, kalebu kepriye carane nyetel, ana ing ''Epitome musical'' karangane [[Jambe de Fer]], kang diterbitake ing Lyon nalika taun [[1556]].<ref>{{cite web
|url=http://www.violinonline.com/historicalbackgroundoftheviolin.htm
|title=Historical Background of the Violin
== Pérangan Piyul ==
[[Gambar:Soundpost end.jpg|thumb|left|Cagak ing sajerone piyul kang katon saka bolongan F]]
Piyul iku kapérang saka pirang-pirang pérangan, kaya ta; awak piyul, gulon piyul, kreteg piyul, papan [[driji]], [[senar]], lan wernawarna-wernawarna piranti kang nyengkuyung nalika pyul digunakaké. Piranti mau kaya ta pasak kanggo nyetel kanggo saben senar, buntut piyul kanggo nyangga senar, pin lan tali kanggo nahan buntut piyul, lan wernawarna-wernawarna piranti kanggo nyetèl ing buntut piyul yèn diperlokaké, ditambah manèh piranti kanggo nyangga janggut.
 
Awak piyul kapérang saka rong papan suwara kang mlengung kang digandhengake déning kayu kang diarani iga piyul kang ditèmpèlaké nganggo lém kéwan, [[lém]] kulit [[kéwan]], utawa [[resin]]. Iga piyul kapérang saka papat sudhut, pérangan ngisor, lan garis tipis kang diarani lapisan njero, kang mbiyantu nahan lekukan ing iga piyul, lan bisa uga kanggo ngambakake papan kanggo lem. Dideleng saka ngarep lan buri, wujudé awak piyul kaya wujudé [[jam]] [[pasir]]. Rong lekukan kaya aksara C ing kiwa tengene nggawé ruwangan kanggo busur piyul obah.
 
Lumrahé pérangan dhuwur piyul digaw saka [[kayu spurce]], kaya kayu [[cemara]], kang diukir nganti wujudé ''simetris'' lan diwènèhi bolongan suwara loro (utawa bolongan -F, dijenengi bolongan-F amarga wujudé kaya aksara F). Bolongan suwara mau mebawani marang suwarané piyul, lan uga minangka ''bolongan kanggo ambegan'' piyul nalika hawa ''beresonansi'' ing jeroné. Ing pinggir papan iki digawé lekukan garis kang diarni purfling, garis iki kanggo ngalangi senthèt saka pinggir. Purfling palsu kang dicat ing papan piyul biyasanélumrahé dadi pratandha yèn kuwalitas pyul iku èlèk. Balok cilik dipasang ing sadhuwuré papan piyul, dhuwure padha karo sadhuwuré kreteg piyul, kanggo nambahi bobot papan dhuwuré piyul.
[[Gambar:Violin bridge blank and finished.jpg|thumb|right|Kreteg anyar lan kreteg kang wis dadi]]
Pérangan mburi lan pinggir piyul digawé saka kayu mapel, biyasa dipilih kang aluré padha. Pérangan mburi piyul lumrahé digawé saka kayu wutuh kang diukir kanthi ''simetris'' utawa padha. Pérangan iki uga asring diwangun purfling sanajan ora pati ana prabawa marang piyul. Ing piyul antik kadhang diwènèhi cèt lan tulisan tangan minangka gantiné purfling ing pérangan buri. Ana pérangan kang mblendhuk, setengah bunder kang ana ing pérangan kang cedhak karo gulu piyul kanggo nambahi panggonan kanggo ngelèm. Blendhukan mau wigati kanggo sembungan gulu piyul lan awak piyul, nanging nalika ngukur dawané piyul, pérangan iki ora diitung.
Busur piyul kapérang saka sawilah kayu lan pirang-pirang [[rambut]] [[jaran]] kang dipasang saka pucuk tekan pucuk. Ing salah siji pucuke diwènèhi [[sekrup]] kang minangka ngencengi (nalika arep digunakaké), utawa ngendhoni (nalika disimpen) rambut mau. Ing cedhake sekrup ana cekelan [[jempol]] lan [[driji]] liyané.
 
Rambut kang minangka busur piyul iku biyasane saka rambut jaran [[putih]] lanang, amarga wernawarna rambute [[putih]] semu [[emas]], nanging ana uga busur kang migunakaké senar saka bahan ''sintetis''. Yèn busur piyul asring digosok migunakaké gala ([[Basa Inggris]]: rosin) bakal ndadèkaké cengkremane busur ning senar dadi luwih stabil lan gampang diatur, ora gampang ucul, lan bisa uga ngrewangi tèhnik geter. Wilah kang digunakaké biyasane migunakaké kayu ''pernambuco'' supaya asile apik, utawa kayu ''brasil'' kang regane murah. Busur kang murahan biyasane migunakaké serat gelas. Ana uga saiki kang migunakaké serat karbon kanggo bahan gawé wilah busur piyul.
 
== Senar Piyul ==
Senar digawé saka usus [[wedhus]], dibatek, digaringaké banjur diplintir. Banjur ana cara nyampuri logam ing senar usus. Asile saka nyampuri iku ndadèkaké senar luwih kuwat lan luwih imbang, lan bisa luwih dikencengake, suwara kang diasilake luwih gedhé. Dibandhingake karo senar sintetis kang akèh digunakaké saiki, senar usus luwih apik anggoné ngasilaké suwara.
 
Senar modhèren nggunakaké [[waja]] atos, waja untingan, utawa bahan sintètis. Kabèh senar untingan lan senar saka waja atos dirangkepi wernawarna-wernawarna logam kanggo ngatur boboté, dhiamèter, lan kadhar [[banyu]]. Senar paling dhuwur E biyanasé dirangkepi karo waja atos kang terkadhang uga dicampuri [[alumunium]] supaya ora "siulan". Rangkepan [[emas]] digunakaké supaya ora tèyèngen lan ngurangi ''siulan''. Baja kang ora kena tèyèngen supaya ora ngasilaké suwara kang béda. Senar kang intiné arupa bahan sintètis nggabungaké kuwalitas senar usus supaya senare bisa kuwat, awèt, lan stabil. Senar iki luwih gampang malih amarga owahing temperatur tinimbang senar saka bahan logam.
 
== Ukuran Piyul ==
Dawané awak (gulu ora kaetung) piyul kang ukurané 4/4 kurang luwih 36&nbsp;cm (utawa luwih cilik miturut modhèl saka abad angka 17). Piyul 3/4 dawané 33&nbsp;cm, 1/2 dawané 30&nbsp;cm. Minangka kanggo mbandhingaké viola wutuh dawané 40&nbsp;cm.
 
Kanggo nentokaké ukuran piyul kang pas kanggo bocah, biyasanélumrahé bocah iku dikongkon nyekel piyul lan tangané kudu nyandhak tekan pucuk gulungan sirah piyul.
 
Kanggo wong kang nembé sinau piyul, biyasanélumrahé nggunakaké tandha ing papan driji kanggo nandhani panggonan driji [[tangan]] kiwa, nanging yèn wis biyasa banjur dicoplok. Cara kang liya ya iku mènèhi titik putih kanggo tandha panggon driji kang saya suwé bakal ilang nalika latihan.
 
Piyul biyasanélumrahé nggunakaké tangan tengen kanggo nyekel busur lan tangan kiwa kanggo menek senar, sanajan wong kidal, nanging ana uga kang nganggo kanthi cara sawaliké.
 
== Carane nggunake ==
352.737

besutan