Pananggalan Hijriyah: Béda antara owahan

Gedhéné ora owah ,  2 taun kepungkur
ganti isi, replaced: sing → kang (22)
(éjaan, replaced: ibadah → ngibadah (3))
(ganti isi, replaced: sing → kang (22))
{{Islam}}
'''Pananggalan Hijriyah''' utawa '''Kalèndher Hijriyah''' utawa '''Kalèndher Islam''' ([[Basa Arab]]: التقويم الهجري; ''at-taqwim al-hijri''), iku [[kalèndher]] singkang dipigunakaké déning umat [[Islam]], kalebu sajeroning nemtokaké tanggal utawa [[wulan]] singkang magepokan karo ngibadah, utawa dina-dina wigati liyané. Ing nagara-nagara singkang singkang ndunungi mayoritas [[Islam]], Kalèndher Hijriyah uga minangka sistem pananggalan sadina-dina. Kalèndher Hijriyah migunakaké sistem kalèndher lunar (komariyah).
 
Pananggalan iki dijenengaké Pananggalan Hijriyah, amarga ing taun pisanan kalèndher iki iku [[taun]] dumadiné prastawa [[Hijrah]] [[Muhammad]] saka [[Makkah]] menyang [[Madinah]], yakni ing taun [[622]] M.
Diwiwitiné dina/tanggal ing Pananggalan Hijriyah béda karo ing Pananggalan Masèhi. Ing sistem Pananggalan Masèhi, sawijining dina/tanggal diwiwiti ing jam 00.00 wektu saenggon. Nanging ing sistem Pananggalan Hijriyah, sawijining dina/tanggal diwiwiti nalika srengéngé angslup ing panggonan mau.
 
Pananggalan Hijriyah diyasa miturut rata-rata silkus sinodik wulan [[pananggalan lunar]] (qomariyah), duwé 12 [[Wulan (wektu)|wulan]] sajeroning setahun. Kanthi migunakaké siklus sinodik wulan, wilangan [[dina]] sajeroning sataun ana (12 x 29,53059 dina = 354,36708 dina).Bab iki singkang njelasaké 1 taun Pananggalan Hijriyah luwih cendhak watara 11 dina tinimbang 1 taun Pananggalan Masèhi.
 
Faktané, siklus sinodik wulan duwé variasi. Cacahing dina sajeroning sak wulan sajeroning Pananggalan Hijriyah gumantung ing posisi [[rembulan]], bumi lan srengéngé. Umur rembulan singkang ngancik 30 dina trep karo dumadiné rembulan anyar (new moon) ing [[titik apooge]], ya iku jarak paling adoh antara rembulan lan bumi, lan ing wektu singkang bebarengan, bumi dumunung ing let paling cedhak karo srengéngé [[(perihelion)]]. Sauntara iku, sak wulan singkang lumangsung 29 dina trep karo wektu dumadiné rembulan anyar ing [[perige]] (let paling cedhak rembulan karo bumi) kanthi bumi dumunung ing titik paling adoh saka srengéngé (aphelion). Ing kéné katon yèn umur wulan ora tetep nanging owah-owah (29-30 dina) miturut karo kedhudhukan katelu ''bandha langit'' mau ([[rembulan]], [[Bumi]] lan [[Srengéngé]])
 
Panentuan awal wulan (''new moon'') ditandani déning munculé penampakan (visibilitas) Rembulan Sabit pisanan (''hilal'') sawisé wulan anyar (konjungsi utawa ''ijtimak''). Ing fase iki, rembulan angslup sawetara wektu sawisé angslupé srengéngé, saéngga posisi hilal dumunung ing ufuk kulon. Yèn hilal ora bisa dideleng ing dina angka 29, cacahing dina ing wulan mau dibulatna dadi 30 dina. Ora ana aturan mirunggan wulan-wulan ngendi waé singkang duwé 29 dina, lan ngendi singkang duwé 30 dina. Kabèh gumantung marang penampakan hilal.
 
== Jeneng-jeneng wulan ==
 
== Jeneng-jeneng dina ==
Pananggalan Hijriyah dumadi saka 7 dina. Sawijining dina diwiwiti kanthi angsluping srengéngé, béda karo Kalèndher Masehi singkang miwiti dina ing wektu tengah [[wengi]]. Ing ngisor iki jeneng-jeneng dina:
# ''al-Ahad'' (Minggu)
# ''al-Itsnayn'' (Senèn)
 
== Sajarah ==
Kapan diwiwiti taun '''1 Hijriyah''' ya iku 6 taun sawisé séda [[Muhammad]]. Sanadyan mangkono, sistem singkang ndhasari Pananggalan Hijriyah wis ana wiwit jaman pra-Islam, lan sistem iki direvisi ing taun angka 9 kalamangsa Madinah.
 
=== Sistem kalèndher pra-Islam ing Arab ===
Sadurungé tekaning Islam, ing tanah Arab kaloka sistem pananggalan mawa basis campuran antara [[rembulan]] (komariyah) lan [[Srengéngé]] (syamsiyah). Ubengé rembulan dipigunakaké, lan kanggo nyinkronaké karo mangsa diayahi penambahan cacahing dina ([[interkalasi]]).
 
Ing wektu itu, durung kaloka penomoran taun. Sawijining taun kaloka kanthi jeneng prastawa singkang cukup wigati ing taun mau. Upamané, taun nalika [[Muhammad]] lair, kaloka kanthi sebutan "Taun Gajah", amarga ing wektu iku, kadadéan panyerbuan Ka'bah ing Mekkah déning wadyabala gajah singkang dipanggedhèni déning Abrahah, Gubernur Yaman (salah siji provinsi Karajan [[Aksum]], saiki kalebu wewengkon [[Etiopia]]).
 
=== Revisi pananggalan ===
Ing era kenabian Muhammad, sistem pananggalan pra-Islam dipigunakaké. Ing taun angka 9 sawisé [[Hijrah]], mudhun ayat 36-37 Surat [[At-Taubah]], singkang nglarang nambahaké dina (interkalasi) ing sistem pananggalan.
 
=== Panentuan Taun 1 Kalèndher Islam ===
Sawisé séda Muhammad, diusulaké kapan diwiwiti Taun 1 [[Kalèndher]] Islam. Ana singkang ngusulaké taun kelairan Muhammad minangka awal patokan pananggalan Islam. Ana singkang ngusulaké uga wiwitan pathokan pananggalan Islam arupa taun wafaté Muhammad.
 
Pungkasané, ing taun 638 M (17 H), khalifah [[Umar bin Khatab]] ngukuhaké wiwitan pathokan pananggalan Islam ya iku taun hijrahé Muhammad saka Mekkah menyang Madinah. Panentuan wiwitan pathokan iki diayahi sawisé ngilangaké kabèh wulan-wulan tambahan (interkalasi) sajeroning kalamangsa 9 taun. Tanggal 1 Muharam Taun 1 Hijriyah trep karo tanggal [[16 Juli]] [[622]], lan tanggal iki dudu tanggal hijrahé Muhammad. Prastawa hijrahé Muhammad kadadéan wulan September 622. Dhokumèn tuwa dhéwé singkang migunakaké sistem Kalèndher Hijriyah ya iku [[papirus]] ing [[Mesir]] ing taun 22 H, PERF 558.
 
== Tanggal-tanggal wigati ==
 
== Hisab lan Rukyat ==
'''Rukyat''' iku aktivitas ngamati visibilitas hilal, ya iku ngamati penampakan rembulan sabit singkang pisanan katon sawisé wulan anyar ('''ijtima'''). Rukyat bisa dilakukan nganggo mata wuda, utawa nganggo piranti bantu optik kaya [[teleskop]]. Yèn hilal katon, ing soré mau wis mlebu tanggal 1.
 
Déné '''hisab''' iku ngayahi pétungan kanggo nemtokaké posisi wulan kanthi matematis lan astronomis. Hisab minangka piranti bantu kanggo meruhi kapan lan ing ngendi hilal (rembulan sabit pisanan sawisé wulan anyar) bisa katon. Hisab kerep diayahi kanggo mbantu sadurungé rukyat.
 
Panentuan awal [[wulan]] dadi signifikan kanggo wulan-wulan singkang magepokan karo ngibadah, kaya wulan [[Ramadan]] (ya iku umat Islam nglakoni pasa Ramadan sesasi suwéné), [[Syawal]] (ya iku umat Islam ngrayakaké Dina Riyaya [[Idul Fitri]]), sarta [[Dzulhijjah]] (ana tanggal singkang magepokan karo ngibadah [[Haji]] lan Dina Riyaya [[Idul Adha]]). Panentuan kapan hilal bisa katon, dadi motivasi umat Islam sajeroning babagan [[astronomi]]. Iki dadi salah siji panyurung saéngga Islam dadi salah siji pangembang awal ngèlmu astronomi minangka sains, sajabaning [[astrologi]] ing [[Abad Tengahan]].
 
Béda karo Kalèndher Hijriyah singkang murni migunakaké visibilitas [[rembulan]] (''moon visibility'') ing panentuan awal [[wulan]] (''first month''), [[kalèndher Jawa]] wis ngukuhaké cacahing dina sajeroning saben wulan.
 
== Uga delengen ==
348.872

besutan