Tuduhaké menu pokok

Owah-owahan

648 bèt wis dibusak ,  1 taun kepungkur
c
Besutané Khafid Bayu Nugroho (rembugan) dipulihaké ing révisi pungkasan garapané CahyoBot
|leader_name2 = [[Jusuf Kalla]]
|conventional_long_name = Républik Indonésia
|conventional_long_name = ꦫꦺꦥꦸꦧ꧀ꦭꦶꦏ꧀ ꦆꦤ꧀ꦢꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ
|native_name = ''Republik Indonesia''
|image_flag = Flag of Indonesia.svg
}}
 
'''Indonésia''', resmine '''Républik Indonésia''' '''ꦫꦺꦥꦸꦧ꧀ꦭꦶꦏ꧀ ꦆꦤ꧀ꦢꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ''' ([[basa Indonésia]]: ''Republik Indonesia''), iku sawijining [[nagara berdaulat]] [[Pratélaning nagara transkontinéntal|transkontinéntal]] dumunung mligi ing [[Asia Kidul-Wétan]] karo sawetara tlatah ing [[Oséania]]. Dumunung ing antarané [[Samodra Hindia]] lan [[Samodra Pasifik|Pasifik]], iku nagara [[kapuloan]] gedhé dhéwé ing donya, kanthi punjul [[Pratélaning pulo ing Indonésia|telulas èwu pulo]].<ref name="NG-Indonésia-Island">{{cite news| title = Hanya ada 13.466 Pulau di Indonésia | date = 8 Fébruari 2012 | work = National Geographic Indonésia | url=http://nationalgeographic.co.id/berita/2012/02/hanya-ada-13466-pulau-di-indonesia | language = Indonésia}}</ref><ref>"The Naming Procedures of Indonésia's Islands", ''Tenth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names'', New York, 31 July – 9 August 2012, United Nations Economic and Social Council</ref> Indonésia nduwé kira-kira populasi liwat 258 yuta wong lan [[Pratélaning nagara miturut cacah jiwa|nomer papat nagara paling akèh populasiné ing donya]], nagara [[Bangsa Austronésia|Austronésia]] paling akèh populasiné, uga [[Islam miturut nagara|nagara mayoritas Muslim]] paling akèh populasiné. Pulo paling padhet sa donya [[Jawa]] ngandhut punjul setengah saka populasi.
 
Wangun pamaréntahan republik Indonésia kalebu [[Majelis Permusyawaratan Rakyat|législatur]] lan [[Présidhèn Indonésia|Présidhèn]] kapilih. Indonésia duwé [[Pratélan provinsi ing Indonésia|34 provinsi]], kang lima duwé status administratif mirunggan. Kutha krajan lan paling akèh kang ndunungi yakuwi [[Jakarta]]. Nagara duwé tapel wates karo [[Papua Nugini]], [[Timor Wétan]], lan [[Malaysia]] [[Malaysia Wétan|sisih wétan]]. Nagara tanggané kalebu [[Singapura]], [[Filipina]], [[Australia]], [[Palau]], lan tlatah [[India]] [[Kapuloan Andaman lan Nicobar]]. Indonésia iku sawijining anggota pangadeg [[ASEAN]] lan anggota saka ékonomi utama [[G-20]]. Ékonomi Indonésia iku [[Pratélaning nagara miturut PDB (nominal)|peringkat 16]] PDB nominal donya lan [[Pratélaning nagara miturut PDB (PPP)|gedhé dhéwé angka 8]] PDB ing [[Paritas daya tuku|PPP]].
Indonésia dumadi saka atusan [[Golongan ètnis ing Indonésia|golongan ètnis]] lan [[Basa-basa ing Indonésia|linguistik]] asli. Golongan ètnis gedhé dhéwé – lan dominan ing pulitik – ya iku [[Wong Jawa|Jawa]]. [[Idèntitas nasional]] wis dikembangaké, dikukuhaké déning [[basa nasional]], karagaman etnik, pluralisme agama ing populasi mayoritas Muslim, lan sajarah kolonial lan kraman marang iku. Sesanti nasional Indonésia, ''"Bhinneka Tunggal Ika"'' ("séjé-séjé nanging ajeg manunggal"), nuduhaké karagaman kang nagara. Sanajan populasi gedhé lan tlatah padhet kang ndunungi, Indonésia duwé tlatah jembar ara-ara samun kang njurung [[karagaman hayati]] tingkat paling dhuwur kaping pindho ing donya. Indonésia duwé sumber daya alam kalubèran kaya [[lenga]] lan [[gas bumi]], [[timah]], [[tembaga]] lan [[emas]]. Pertanian mligi mrodhuksi [[beras]], [[tèh]], [[kopi]], [[bumbon crakèn]] lan [[karèt]]. Partner dagang utama Indonésia ya iku [[Jepang]], [[Amérika Sarékat]] lan nagara tangga [[Singapura]], [[Malaysia]] lan [[Australia]].
 
==Étimologi ꦲꦺꦠꦶꦩꦭꦒꦶ==
{{further|Jeneng Indonésia}}
Jeneng ''Indonésia'' asalé saka pertalan Yunani saka ''[[Kali Sindu]]'' lan tembung ''nèsos'', tegesé "pulo Indhiya".<ref name = "EcoSeas1">{{cite book | last = Tomascik | first = T | author2=Mah, JA|author3=Nontji, A|author4=Moosa, MK |title = The Ecology of the Indonesian Seas&nbsp;– Part One | publisher = Periplus Editions | year = 1996 | location = Hong Kong | isbn = 962-593-078-7}}</ref> Jeneng kuwi wis ana ing abad kaping 18, adoh sadurungé Indonésia mardika.<ref name = "indoety">{{cite news | last=Anshory |first=Irfan |title=Asal-usul Nama Indonésia |publisher=Pikiran Rakyat |date= 16 August 2004 | url = http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |accessdate=5 October 2006|archiveurl = https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |archivedate = 15 December 2006|deadurl=yes|language=id}}</ref> Ing taun 1850, [[George Windsor Earl]], sawijining [[étnologi|étnolog]] Inggris, ngajokaké istilah ''Indunesians''—lan, pilihané, ''Malayunesians''—kanggo kang ndunungi "Kapuloan Indhiya utawa Kapuloan Malayu".<ref name="JIAEA_1">{{cite journal |last=Earl |first= George SW |title=On The Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations |journal= Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA) |year=1850 |page = 119}}</ref> Ing publikasi kang padha, muridé Earl, [[James Richardson Logan]], nggunakaké ''Indonésia'' minangka sinonim kanggo ''Kapuloan Indhiya''.<ref name="JIAEA_3">{{cite journal |last=Logan |first= James Richardson | title = The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders | journal = Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA) |year=1850 |pages=4:252–347}}</ref><ref>{{cite journal |last=Earl |first=George SW |title= On The Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations |journal= Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA) |year=1850 |pages= 254, 277–8}}</ref> Nanging, akadhemisi Walanda nulis ing publikasi Indhiya Wétan padha wegah nggunakaké ''Indonésia''. Nanging, padha nggunakaké istilah ''Kapuloan Malayu'' (''Maleische Archipel''); ''Indhiya Nèderlan'' (''Nederlandsch Oost Indië''), luwih kondhang ''Indië''; ''Wétan'' (''de Oost''); lan ''Insulinde''.<ref name = "Kroef">{{cite journal |title = The Term Indonésia: Its Origin and Usage |journal= Journal of the American Oriental Society |author = Justus M van der Kroef | volume = 71 | issue = 3 | pages = 166–71 | year = 1951 | doi =10.2307/595186 |jstor=595186}}</ref>
Sawisé 1900, jeneng ''Indonésia'' dadi luwih umum ing lingkungan akademik njaba Nèderlan, lan golongan nasionalis Indonésia migunakaké kuwi kanggo èksprèsi pulitik.<ref name = "Kroef" /> [[Adolf Bastian]], saka Universitas Berlin, mopulèrke jeneng kuwi liwat bukuné ''Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels, 1884–1894''. Pelajar Indonésia kang pisanan nggunakaké jeneng iki ya iku [[Ki Hajar Dewantara|Suwardi Suryaningrat]] (Ki Hajar Dewantara), nalika ngedegaké kantor berita ing Nèderlan kang jenengé ''Indonesisch Pers-bureau'' ing 1913.<ref name="indoety"/>
 
== Sajarah ꦱꦗꦫꦃ ==
 
''Kanggo tulisan sabanjuré, pirsani [[Sajarah Indonésia]]''
Ing [[26 Dhésèmber]] [[2004]], [[tsunami]] nerjang puluhan éwu warga ing [[NAD|Acèh]] lan [[Pulo Nias]], [[Sumatra]].
 
== Pulitik ꦥꦸꦭꦶꦠꦶꦏ꧀ ==
''Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani [[Pulitik Indonésia]]''
[[Gambar:Ruang MPR.jpg|thumb|Pelantikan Présidhèn Indonésia déning [[Majelis Permusyawaratan Rakyat]] ing [[Gedung DPR/MPR|Komplèks Parlemèn]] Jakarta, 2014.]]
Lembaga Yudikatif wiwit mangsa réformasi lan anané amandemèn [[UUD 1945]] diayahi déning [[Mahkamah Agung Républik Indonésia|Mahkamah Agung]], [[Komisi Yudisial]], lan [[Mahkamah Konstitusi]], kalebu pangaturan administrasi para hakim. Sanajan mangkono [[Mantri Hukum lan Hak Asasi Manungsa Républik Indonésia|Mantri Hukum lan Hak Asasi Manungsa]] tetep ana ing kabinèt.
 
== Wewengkon ꦮꦼꦭꦼꦁꦏꦤ꧀==
''Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani [[Pratélan Provinsi Indonésia|Laladan-Laladan ing Indonésia]]''
{{Peta Indonésia}}
{{col-end}}
 
== Géografi ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ ==
 
''Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani [[Géografi Indonésia]]''
Lokasi Indonésia uga ana ing pinggir [[lèmpèng tèktonik]] kang aktif kang ateges Indonésia asring kena [[lindhu]] lan uga [[tsunami]]. Indonésia uga nduwé akèh gunung geni, salah sijiné ya iku [[gunung Krakatau]] ing selat Sundha.
 
== Ékonomi ꦲꦸꦏꦤꦩꦶ ==
''Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani [[Ékonomi Indonésia]]''
[[Gambar:Muncan Bali Indonesia Rice-paddy-along-Jalan-Raya-Muncan-01.jpg|jmpl|Sawah ing Indonésia]]
Bank sentral Indonésia ya iku [[Bank Indonésia]].
 
== Démografi ꦢꦺꦩꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ ==
''Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani [[Démografi Indonésia]]''
 
Sumrambahing kang ndunungi Indonésia ora warata. Sing ndunungi mundhak matikel-tikel kanthi angka kang dhuwur. Pulo Jawa kang aling padhet kang ndunungi, lan uga dadi punjering pamaréntahan. Pulo [[Jawa]] iba vital lan strategis lan kudu digatèkaké temenan. Padunung Indonésia kang manggon anèng pulo-pulo sisih lor luwih sithik, tinimbang nagara-nagara kaya ta [[Jepang]], [[Cina]] lan [[India]].
 
== Budaya ꦧꦸꦢꦪ ==
[[Gambar:Borobudur.JPG|200px|thumb|Candhi Barabudhur ing Magelang, Jawa Tengah]]
''Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani [[Budaya Indonésia]]''
Jinising kasenian ing Indonésia akèh diprabawai karo sawetara kabudayan. Jogèd [[Jawa]] lan [[Bali]] iku kang kondhang, contoné, akèh olèh pangaribawa saka kabudayan [[Hindhu]]. Akèh candhi-candhi kang kawangun kaya ing tanah Indhia. Déné pagelaran [[wayang]] lan [[batik|bathik]] uga kawentar ing donya. Akèhing bebrayan lan agama agawé regeng kabudayan Indonésia.
 
== Kasil Alam ꦏꦱꦶꦭ꧀ ꦲꦭꦩ꧀ ==
 
=== Karèt ꦏꦫꦻꦠ꧀ ===
 
Karèt naté kondhang kanthi sebutan ‘enam ireng’ lan iku bebathi nguntungaké devisa ing jaman mbiyèn. Ing donya, saiki Indonésia ngancik trap angka loro sawisé [[Malaysia]] ing babagan karèt. Nagara-nagara kang ngasilaké karèt liyané ya iku [[Thailand]], [[India]], [[Sri Lanka]], [[Nigeria]], [[Liberia]], [[Zaire]], [[Brazil]] lan [[Filipina]].
 
=== Klapa Sawit ꦏ꧀ꦭꦥ ꦱꦮꦶꦠ꧀ ===
 
Kebonan klapa sawit sansaya jembar. Kasilé kaolah dadi lenga lan inti sawit. kasilé iki dièkspor menyang njaba nagara lan uga kanggo kabutuhané wong-wong Indonésia dhéwé.
 
=== Tembako ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦏꦺꦴ ===
Aréal tembako (mbako) ing taun [[1979]] kira-kira ambané 198.000 Ha. Ing antarané saka angka iku ya iku 183.000 Ha kaselenggarakaké déning rakyat, 2000 Ha diurusi cukong-cukong gedhé, lan 13.000 Ha didarbèni pamarintah (PTPN).
 
=== Emas lan Pérak ꦲꦼꦩꦱ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦥꦺꦫꦏ꧀ ===
 
Emas lan pérak digulawentah déning PT Aneka Tambang ing Banten Kidul, karo Freeport Indonésia lan wiji tembaga ing [[Papua]]. Kanthi prasaja, rakyat uga mélu ngolah emas lan pérak kanthi cilik-cilikan.
 
=== Aspal ꦲꦱ꧀ꦥꦭ꧀Alam ===
 
Panambangan aspal kagiyaraké ing [[Sulawesi Kidul-Wétan]], Sakabèhé 19 lapangan gedhé lan cilik, lima ing antarané kaanggep becik. Yèn dikira sakabèhé, kira-kira 28,5 yuta ton.
 
== Militèr ꦩꦶꦭꦶꦠꦻꦂ ==
 
* [[Tentara Nasional Indonesia|Militèr Indonésia]]
* [[TNI Angkatan Laut|TNI AL]]
 
== Uga delengen ꦲꦸꦒ ꦢꦼꦊꦔꦤ꧀ ==
{{portal|Indonésia|Asia}}
* [[Pratélan tokoh Indonésia]]
{{clear}}
 
== Rujukan ꦫꦸꦗꦸꦏꦤ꧀ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
 
==Wacan luwih lanjut ꦮꦕꦤ꧀ ꦭꦸꦮꦶꦃ ꦭꦤ꧀ꦗꦸꦠ꧀==
* {{Cite book|ref=Friend |last=Friend |first=T. |title=Indonesian Destinies |publisher=Harvard University Press |year=2003 |isbn=0-674-01137-6}}
* {{Cite book|ref=Ricklefs |last=Ricklefs |first=M. C. |title=A History of Modern Indonesia since c.1300, Second Edition |publisher=MacMillan |year=1991 |isbn=0-333-57689-6}}
* {{Cite book|ref=Vickers |last=Vickers |first=Adrian |title=A History of Modern Indonesia |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=0-521-54262-6}}
 
==PranalaPralala njaba ꦥꦿꦤꦭ ꦚ꧀ꦗꦧ==
{{Sister project links|voy=Indonésia}}
{{Commons category|Indonésia|Category:Indonésia}}
62.846

besutan