Jagat Anyar: Béda antara owahan

18 bèt wis ditambahake ,  3 taun kepungkur
→‎top: éjaan, replaced: jroning → sajeroning (5), Jroning → Sajeroning
(→‎top: éjaan, replaced: nemokaké → nemu)
(→‎top: éjaan, replaced: jroning → sajeroning (5), Jroning → Sajeroning)
'''Jagat Anyar''' iku salah siji tembung sing dipigunakaké kanggo ngrujuk marang [[bawana Amérika]]. Nalika tembung sing kaping pisan muncul ing [[abad kaping-15]] iki dipigunakaké, bawana Amérika arupa sawijining panggonan anyar lan asing kanggo wong [[Éropah]], sing sadurungé nganggep yèn [[donya]] mung kapérang saka Éropah, [[Asia]], lan [[Afrika]] (diarani uga kanthi jeneng [[Donya Lawas]]). Istilah "Jagat Anyar" béda karo "Donya Modhèrn"; "Donya Modhèrn" ngrujuk marang sawijining mangsa sajarah, dudu sawijining papan.
 
[[Christopher Columbus]] bali menyang Éropah nalika taun [[1493]] saka lelaku pisanané menyang bawana Amérika lan tanggal 1 November ing taun sing padha [[Peter Martyr d'Anghiera]] nyebut Columbus jroningsajeroning sawijining layang minangka panemu saka "Jagat Anyar" (''novi orbis'').).<ref>O'Gorman, Edmundo. The Invention of America. 1961. p. 84.</ref> Setaun sabanjuré ing layang sing liya, kanggo kaping loroné tembung "Jagat Anyar" (''orbo novo'') dipigunakaké kanggo ngrujuk marang bawana Amérika.<ref>Zerubavel, Eviatar. Terra Cognita: The Mental Discovery of America. 2003. p. 72. Citing Thacher, John B. Christopher Columbus. 1903. vol. 1. p. 62.</ref> Lan nalika taun [[1516]] Martyr nerbitaké sawijining karya sing judhulé diwènèhi awalan ''De orbe novo'' ("''Jagat Anyar''").
 
Tembung iki uga dipigunakaké déning [[Giovanni da Verrazzano]] nalika taun [[1524]] minangka cathetan lelakuné ing taun sing padha liwat pesisir sing saiki ana ing wewengkon [[Amérika Sarékat]] lan [[Kanada]].<ref>[http://bc.barnard.columbia.edu/~lgordis/earlyAC/documents/verrazan.htm The Written Record of the Voyage of 1524 of Giovanni da Verrazzano as recorded in a letter to Francis I, King of France, July 8th, 1524]</ref>
 
"Jagat Anyar" jroningsajeroning kontèks [[sajarah]] bisa dipigunakaké kanggo ngomongaké perkara-perkara sing magepokan karo petualangan [[Christopher Columbus]], panelukan Yukatan déning Spanyol, lan liya-liyané. Sauntara jroningsajeroning kontèks [[biologi]], tembung "Jagat Anyar" lan "Donya Lawas" dipigunakaké kanggo nglompokaké spesies (contoné: [[Munyuk Donya Lawas]]).
 
Interpretasi liya saka tembung iki ya iku yèn "Jagat Anyar" iku "anyar" jroningsajeroning kabèh kontèks sing magepokan karo manungsa; sacara manungsa wis ngrembaka lan urip luwih suwé ing Donya Lawas adoh sadurungé bawana Amérika dipanggoni manungsa; dadi, bisa ditélakaké yèn [[manungsa]] pisanan sing tekan bawana Amérika iku sing nemu "Jagat Anyar".
 
<!--{{cquote|<center>''Penemuan Benua Amerika{{br}} lebih dari sekedar proses{{br}} ilmiah; dan menjadi romansa —ketimbang{{br}} spekulasi dan mimpi tentang{{br}} keberadaan sebuah pulau emas{{br}} di ujung laut barat yang semula{{br}} mendorong manusia{{br}} untuk berlayar ke sana''.</center>
 
-->[[Gambar:CartedAmerique.jpeg|thumb|right|257px|''Carte d'Amérique'', [[Guillaume Delisle]], 1722.]]
Sauntara bawana Amérika asring digambaraké minangka "Jagat Anyar", [[Australasia]] bisa digambaraké minangka "Donya Lawas" uga "Jagat Anyar" gumantung saka apa sing dibahas, utamané jroningsajeroning babagan iki ya iku [[Selandia Anyar]], ing endi let wektu antarané tekané Columbus lan manungsa pisanan sing manggon ing kana mung let sapérangan generasi. JroningSajeroning kontèks biologi, Australasia ora bisa diarani minangka "Donya Lawas" utawa "Jagat Anyar" amarga [[flora]] lan [[fauna]] sing manggon ing kana ora béda adoh karo sing ana ing [[Eurasia]] uga Amérika. Sauntara iku, [[anggur (minuman)|anggur]] saka Australia lan Selandia Anyar bisa diarani minangka "anggur Jagat Anyar" amarga ombènan iki nembé ngrembaka lan mlebu menyang pasaran Éropah sapérangan dhékade ing wuri iki (ngalahaké popularitas anggur [[Prancis]] lan [[Spanyol]], utamané ing [[Britania Raya]])
 
Adoh sadurungé Columbus, ing Éropah, akèh légèndha sing nyebutaké ngenani anané sawijining bawana ing ujung samodra. Upamané légèndha ngenani [[Irlandia Raya]] saka Norse utawa ''Hvítramannaland'' ("Tanah Duwèkané Kulit Putih"); "adobe of saints"; légèndha [[Madoc]] saka Welsh; lan klebu uga légèndha [[Atlantis]] sing dicetusaké déning Plato.
352.737

besutan