Aksara Latin
     

Gamelan Jawa iku jinis utawa corak gamelan kang urip ing Jawa Tengah (uga Yogyakarta) lan sapérangan Jawa Wétan. Musik gamelan Jawa iki béda karo musik gamelan saka laladan liya, yèn musik gamelan Jawa lumrahé nduwé nada luwih lembut lan nganggo laya luwih alon, béda karo musik gamelan Bali kang layané luwih rikat, uga gamelan Sundha kang rasa musiké "nglaras" banget (mendayu-dayu) lan didhominasi swara suling.

Piranti gamelan Jawa

Asal Usul Nama Gamelan

besut

Gamelan asal tembungé saka tembung lingga "gamel" lan panambang "-an". Gamel tegesé "nuthuk" utawa "nabuh" ditambah panambang "-an" dadi kurang luwih tegesé "kang dithuthuk" utawa "kang ditabuh". Dadi gamelan ya iku salah sijining pakaryan nabuh kang dilakokaké wong jaman biyèn banjur dadi nama alat musik kang dionèkaké bebarengan saingga ngasilaké uni musik sing pas lan merdu.

Notasi

besut
 
Gamelan laras sléndro Si Ketuyung, Kraton Kasepuhan, Cirebon

Gamelan Jawa iku nduwé nada-nada péntatonis. Gamelan Jawa iku duwé 2 laras ya iku:

  • Laras Sléndro kang duwé urutan nada-nada 1 2 3 5 6 1
  • Laras Pélog kang duwé urutan nada-nada' 1 2 3 4 5 6 7

Aturan

besut

Gamelan Jawa nduwé aturan-aturan kang wis pakem, antarané katata saka pirang-pirang rambahan (puteran) lan pathet utawa jero cethèking swara, uga ana aturan sampak utawa rikat-rendheté laku kang wis pakem, uga ana batesan-batesan gongan lan mèlodiné wis diatur ning pérangan-pérangan kang saben-saben ketata saka 4 nada (gatra). Saben-saben piranti nduwé fungsi dhéwé-dhéwé;

  • Wong kang nuntun swara ya iku rebab
  • Wong kang nuntun irama diarani kendhang
  • Arané juru main kang nabuh gamelan iku pengrawit, penayagan utawa nayaga utawa wiyoga
  • Wong kang nembang priya arané wira-swara
  • Wong kang wanita arané pesindhèn utawa swarawati.

Jinis

besut

Uga delengen

besut

Pranala njaba

besut