Pasekuton Malaysia ڤرسكوتوان مليسيا
Flag of Malaysia.svg Coat of arms of Malaysia.svg
(Gendéra Malaysia) (Lambang Malaysia)
Motto: Bersekuthu Bertambah Mutu
(Basa Melayu: manunggal ndadosaken kekiyatan)

LocationMalaysia.png

Basa resmi Basa Melayu
Kutha krajan Kuala Blethok 1
Yang di-Pertuan Agong Tuanku Mizan Zainal Abidin
Perdana Menteri Najib Tun Razak
Tlatah
 - Total
 - % Air
Urutan kaping 64
329.750 km²
0,3%
Padunung


 - Total (2003)
 - Kepadhetan

Urutan kaping 46


25.180.000 (2003 Q3)
76/km²

Kamardikan


 - Tanggal

Saking Karajan Manunggal


31 Agustus 1957

Valuta Ringgit
Zona wektu UTC +8
Lagu kabangsan Nagaraku
TLD .my
Kodhe tilpun 60
(1) Pamarèntahan Federal pindhah dhateng Putrajaya.

Malaysia punika satunggalipun nagari ingkang dumunung ing Asia Kidul Wétan, dipunjumenengaken ing taun 1963. Malaysia nggadhahi padunung saking manéka warni suku lan budaya. Malaysia dados salah satunggalipun nagari persemakmuran karajan Inggris. Malaysia awujud nagari fédherasi ingkang kapérang dados 13 wewengkon nagari pérangan lan 3 pasekutonan. Kutha krajan nagari Malaysia inggih punika Kuala Blethok, bilih Putrajaya dados punjering pamaréntahan pasekutonan. Gunggungipun padunung Malaysia langkung saking 27 yuta tiyang.[1] Negari Malaysia dipunpisahaken ing kalih wewengkon Malaysia sisih kilèn lan Malaysia sisih wétan, dipunpisahaken déning Kapuloan Natuna, wewengkon Indonésia ing Laut Cina Kidul.[1]

Malaysia ingkang sisih kilèn asring sinebat Semenajung Malaya. Wewengkon Malaysia ingkang sisih wétan lan dados wewengkon ingkang paling wiyar kapérang dados kalih laladan pamerintahan (satingkat propinsi), inggih punika Sarawak lan Sabah. Malaysia dipunlangkungi gugusan pagunungan ingkang panjang ing Malaysia ujung. Wewengkon Malaysia sisih kilèn kalebet wewengkon ingkang kathah padunungipun tinimbang sisih wétan. Malaysia sisih kilèn ugi dados punjering pamaréntahan. Malaysia sisih wétan taksih awujud laladan ingkang taksih dipunkupengi alas bawera. Kirang langkung 15 % padunung Malaysia gesang ing wewengkon punika. Malaysia wewatesan kaliyan Thailand, Indonésia, Singapura, Brunei, lan Filipina.[1]

Malaysia punika dados nagari perintis ASEAN lan ugi ndherek ing manéka organisasi internasional, kados PBB.[2][3] Amargi Malaysia naté dipunjajah Inggris, Malaysia ugi dados anggota Nagara-Nagara Persemakmuran.[4] Malaysia ugi dados anggota D-8.[5]

Isi

Sajarah MalaysiaBesut

Satunggalipun kelompok tiyang Melayu dipunpanggihi ing ujung Melayu kinten-kinten 2000 SM. Tiyang-tiyang kalawau gesang ing guwa ing désa-désa. Awit abad ka-8 ngantos abad ka 13 ujung Melayu dipunkuwaosi Karajan Sriwijaya saking Indonésia. Sasampunipun punika karajan Hindhu saking Jawa, Majapahit dados panguwaos ing wewengkon Ujung Melayu. Ing taun 1400-an Malaysia sampun tepang kaliyan agami Islam ingkang dipunsebar sumarambah déning tiyang-tiyang saking Arab. Agami Islam sumebar kanthi saé ing Malaysia saéngga ndadosaken Malaysia minangka nagari Islam.

Taun 1511, Portugis dhateng ing Malaysia, salajengipun kinten-kinten wonten 4 nagari saking Éropah ingkang nguwaosi wewengkon Malaysia punika. Malaysia dipunkuwaosi Walanda ing taun 1641, lan ing taun 1786 Inggris nguwaosi laladan Penang. Ing abad kaping 19 nagara inggris saged nguwoasi sadaya wewengkon Malaysia. Ing kawitanipun taun 1900, Inggris saged kasil nguwaosi wewengkon Sarawak lan Sabah.

Malaysia minangka nagara pasekutonan sajatosipun dèrèng naté wonten sadèrèngipun taun 1963. Saderengipun punika, wujudipun pakempalan koloni ingkang dipunjumenengaken déning Karajan Manunggal ing pungkasaning abad kaping-18, lan Malaysia taksih awujud manéka karajan utawi praja-praja ingkang kapisah-pisah. Pakempalan wewengkon jajahan kalawau dipunsebat Malaya Karajan Manunggal ngantos dipunbibaraken ing taun 1946, nalika pakempalan punika dipundadosaken manunggal dados Uni Malaya. Amargi kathahipun tantangan, pakempalan kalawau dipungantos malih dades Federasi Malaya nalika taun 1948 lan salajengipun angsal kamardikan tanggal 31 Agustus 1957.[6]

Nalika tanggal 16 September 1963 jumbuh kaliyan prosès dhékolonisasi, Singapura, Sarawak, Borneo Ler utawi sapunika dipunmangertosi kanthi nami Sabah gantos dados nagara pérangan saking fédherasi damelan énggal ingkang naminipun Malaysia kalebet kaliyan Federasi Malaya.[7]

Tanggal 9 Agustus 1965 Singapura dipunmedalaken saking fédherasi Malaysia lan dados nagari mardika kanthi nami Républik Singapura.[8][9]

Nalika prosès mujudaken pamaréntahan fédherasi ingkang énggal, wonten pasulayan saking Filipina lan Konfrontasi Indonésia-Malaysia[10]

Iklim MalaysiaBesut

Malaysia kalebet nagari ingkang caket kaliyan garis ekuator ingkang nggadhahi témperatur ingkang inggil. Saben dintenipun asring kraos benter, lan adhem ing wayah dalunipun. Ing wewengkon pagunungan, temperaturipun langkung adhem.

AlamBesut

Malaysia dados nagari prodhusèn tin paling ageng sadonya. Prodhuksi tin punika saged narik tiyang kathah minangka dados adamelanipun. Malaysia ugi ngasilaken Bauksit, ingkang dipundamel dados Alumunium. Kinten-kinten 40% prodhuksi karèt donya dipunasilaken ing Malaysia. Prodhuksi karèt punika ndadosaken sapérangan kathah tiyang Malaysia nyambut damel ing indhustri karèt. Malaysia ugi dados prodhusèn wigati kopra. Sapérangan jinis kayu ingkang wonten ing Malaysia kados kayu teak, eboni, lan kayu sandal. Lisah (lenga) dipunwedalaken ing Sarawak.

BasaBesut

Basa resmi ing Malaysia inggih punika Basa Melayu. Basa punika dipunserat ngangge seratan Arab. Basa Inggris dipunangge ing pamaréntahan. Ing Malaysia ugi wonten Basa Cina lan Basa India Kidul ingkang sinebat basa Tamil.

AgamaBesut

Sapérangan ageng padunung Malaysia punika agamanipun Islam, agami punika dipunbekta dhateng Malaysia atusan taun kapungkur déning tiyang Arab. Padunung ingkang asalipun saking India agaminipun Hindhu lan tiyang saking Cina agaminipun Konghucu utawi Buda. Sapérangan alit padunung Malaysia agaminipun Kristen.

PagesanganBesut

Cara gesang modhèren padunung Malaysia saged dipunpanggihi ing kutha-kutha ageng, ananging ing désa-désa tiyang Malaysia taksih gesang kanthi cara tradhisional.

EkonomiBesut

Langkung saking sepalih padunung Malaysia nyambut damel ing babagan tetanèn. Kathah tiyang tani ingkang nyambut damel kaliyan kaluwarganipun. Saking babagan tetanèn punika Malaysia ngasilaken manéka jinis asil kados beras, kacang, uwoh-uwohan, lan sayuran. Prodhuksi uwos punika ugi saged dipunimpor dhateng nagari sanès. Negari Malaysia ngasilaken manéka warni barang asil padamelan seni kreatif, kados tenun, sarung, batik, lan sanesipun.

PamarentahanBesut

Negari Malaysia kalebet nagari monarki konstitusional. Malaysia dipunpandhegani raja ingkang asring sinebat "yang dipertuan agong" ingkang dipunpilih gangsal taun sapisan. Minangka dados pangarsaning praja, "yang dipertuan agong" kagungan hak kanggé milih perdana mentri lan sadaya mentri ing kabinet-ipun. Kepala nagara Malaysia inggih punika Yang di-Pertuan Agong[11] lan pemarentahanipun dipunpimpin Perdana Menteri.[12][13] Modhèl pamaréntahan Malaysia mirip kados dene sistem parlementer Westminster.[14]

Sumangga dipunpirsani ugiBesut

Pranala njawiBesut

Cathetan sukuBesut

  1. ^ a b c CIA. The World Fact Book: Malaysia. Dipunakses 5 Fèbruari 2013.
  2. ^ Tinjauan. Perhimpunan Bangsa-bangsa Asia Tenggara. Dipunakses tanggal 12 Fèbruari 2013.
  3. ^ Daftar Nagara Anggota. PBB. Dipunakses tanggal 12 Fèbruari 2013
  4. ^ Anggota. Sekretariat Persemakmuran. Dipunakses tanggal 12 Fèbruari 2013.
  5. ^ Kementerian Luar Negeri, Turki. Fakta dan Gambar D-8. Dipunakses ing 12 Fèbruari 2013.
  6. ^ Majalah Time. A New Nation. 9 September 1957.
  7. ^ Paragraf 22. Singapura. Jalan menuju kemerdekaan. Divisi Penelitian Federal, Perpustakaan Kongres. Seri Buku Pegangan Wewengkon/Pengkajian Nagara. Departemen Angkatan Darat Amérika Sarékat. Diakses padha 9 Desember 2006.
  8. ^ Majalah Time.The Art of Dispelling Anxiety. Agustus.
  9. ^ Paragraf 25. Singapura. Jalan menuju kemerdekaan. Divisi Penelitian Federal, Perpustakaan Kongres. Seri Buku Pegangan Wewengkon/Pengkajian Nagara. Departemen Angkatan Darat Amérika Sarékat. Diakses padha 9 Desember 2006.
  10. ^ United Nations — Treaty No. 8029
  11. ^ Yang di-Pertuan Agong limrah dipunsebat "Raja", "Kepala", utawi "yang Agung"
  12. ^ Pasal 33. Konstitusi Malaysia.
  13. ^ Pasal 43. Konstitusi Malaysia.
  14. ^ Federation of International Trade Associations. Informasi Umum Malaysia. Dipunakses 5 Fèbruari 2013.